Chứng khoán là gì? Tổng quan về thị trường chứng khoán là gì

Chứng khoán là gì? Tổng quan về thị trường chứng khoán là gì

chứng khoán Mỹ

Chứng khoán là gì? Có nên đầu tư vào thị trường chứng khoán không?

Là những câu hỏi thường gặp nhất đối với những người có ý định tìm hiểu và tham gia vào thị trường này. Trong bài viết này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu tổng quan về thị trường chứng khoán và xem xét kinh doanh chứng khoán có ngành nghề dành cho tất cả mọi người hay không.

Lý do gì khiến cả thế giới quan tâm đến thị trường chứng khoán? Tại sao hiệu suất đầu tư chứng khoán Mỹ lại cao đến vậy? Cũng sẽ là những vấn đề được đề cập trong bài viết này. 

1. Chứng khoán là gì? Tìm hiểu về khái niệm chứng khoán

Chứng khoán được định nghĩa là một sản phẩm tài chính đại diện cho quyền sở hữu vốn của tổ chức phát hành và có thể giao dịch được trên thị trường, bao gồm:

+ Cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền;

+ Chứng khoán phái sinh: các hợp đồng tương lai chỉ số, trái phiếu …;

+ Các loại chứng khoán khác do nhà nước quy định.  

Hoặc có thể chia chứng khoán làm ba loại: Chứng khoán vốn, chứng khoán nợ và chứng khoán phái sinh. Khi tham gia thị trường chứng khoán, nhà đầu tư cần hiểu rõ loại hình chứng khoán mà mình giao dịch để có những quyết định mua/bán phù hợp. Dưới đây là bản so nhau ba loại hình chứng khoán này:

Nội dungChứng khoán vốnChứng khoán
nợ
Chứng khoán
phái sinh
Khái niệmChứng chỉ xác nhận quyền sở hữu của người nắm giữ đối với một phần vốn của tổ chức phát hànhChứng chỉ xác nhận quyền sở hữu một phần vốn vay của của tổ chức phát hànhMột dạng chứng khoán nợ dưới hình thức hợp đồng tương lai xuất phát từ các sản phẩm chứng khoán cơ sở
Tư cách chủ sở hữuCổ đông, có quyền tham gia vào các hoạt động quản lý công tyChủ nợ, có quyền yêu cầu thanh toán khoản nợ, nhưng không có quyền can thiệp vào các hoạt động của công tyKhông có quyền can thiệp hoạt động công ty.
Sản phẩmCổ phiếu, chứng chỉ quỹTrái phiếuHợp đồng tương lai chỉ số, trái phiếu, cổ phiếu…
Kỳ hạnKhông cóGhi trên trái phiếu+ Không có kỳ hạn với hợp đồng tương lai vĩnh cửu và hợp đồng chênh lệch

+ Ngày đáo hạn ghi trong nội dung hợp đồng tương lai có kỳ hạn.
Nơi giao dịch+ Mua bán trực tuyến thông qua các công ty môi giới

+ Mua tại quầy tại các tổ chức phát hành.
+ Mua bán trực tuyến thông qua các công ty môi giới

+ Mua trực tiếp tại các tổ chức phát hành
+ Mua bán trực tuyến tại các công ty môi giới chứng khoán phái sinh
Thời gian giao dịchT+0 đến T+3 tùy quy định tại các quốc giaT+0 hoặc T+1 theo quy định tại các quốc giaT+0

Chứng khoán phái sinh là loại hình đang được quan tâm nhất hiện nay và ngày càng thu hút nhiều nhà đầu tư bởi khả năng kiếm lợi nhuận hai chiều, sử dụng đòn bẩy tài chính linh hoạt với nhiều mức lựa chọn và giao dịch T+0.

Với những nhà đầu tư tại Việt Nam mà muốn tham gia thị trường chứng khoán phái sinh quốc tế, nơi có vốn hóa lớn và thanh khoản cao, có thể dễ dàng đăng ký mở tài khoản trực tuyến với các sàn chứng khoán quốc tế uy tín như MiTrade, Fxpro, Exness…

Đặc biệt lưu ý đến việc kiểm tra tính pháp lý của sàn môi giới trước khi mở tài khoản. Ví dụ như MiTrade là một sàn môi giới được quy định bởi Ủy ban Chứng khoán và Đầu Tư Úc (ASIC) và Cơ quan Tiền tệ Quần đảo Cayman (CIMA) với thông tin công khai, minh bạch trên website chính thức của sàn. 👉 Kiểm tra giấy phép

MiTrade cung cấp các sản phẩm chứng khoán phái sinh gồm có chỉ số chứng khoán quốc tế như SPX500, NAS100, FR40…) và các cổ phiếu Mỹ thuộc nhóm tăng trưởng S&P500 như Amazon, Google, Apple, Tesla… với tỷ lệ đòn bẩy linh hoạt từ 1:5~1:200 cùng chính sách phí giao dịch ưu đãi: Không phí hoa hồng, phí ẩn, phí chênh lệch cạnh tranh và phí qua đêm thấp.

2. Phiên giao dịch chứng khoán là gì?

Phiên giao dịch chứng khoán là khái niệm chỉ khoảng thời gian hoạt động của các sở giao dịch chứng khoán đối với mỗi loại chứng khoán khác nhau (như chứng khoán cơ sở và chứng khoán phái sinh), bắt đầu từ khi mở cửa đến khi đóng cửa. Phiên giao dịch chứng khoán có thể chia ra các phiên sáng, phiên chiều và thời gian nghỉ giữa phiên (nếu có).

Ví dụ, tại Sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE) và NASDAQ, một phiên giao dịch chứng khoán cơ sở bắt đầu từ 20:30 đến 3:00 (theo giờ Việt Nam); chứng khoán phái sinh (các hợp đồng tương lai chỉ số như S&P 500, Nasdaq 100, US30…) bắt đầu từ 4:00 đến 3:00:00 (theo giờ Việt Nam). Tại Sở giao dịch thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) phiên giao dịch chứng khoán cơ sở bắt đầu từ 9:00 đến 14:45, nghỉ giữa phiên từ 11:30 -13:00; Giao dịch chứng khoán phái sinh bắt đầu tư 8:45 đến 14:45, nghỉ giữa phiên từ 11:30 đến 13:00.

Trong thời gian phiên giao dịch, tất cả các lệnh mua/bán đủ điều kiện phải được khớp và những người tham gia giao dịch sẽ tạo nên giá đối với các cổ phiếu, chỉ số, hợp đồng tương lai của thị trường chứng khoán.

Hiện nay, phiên giao dịch còn được mở rộng bởi các quy định về khung thời gian tại các sở giao dịch, như việc giao dịch ngoài giờ: trước giờ mở cửa, sau giờ đóng cửa. Ví dụ, tại NYSE và NASDAQ, phiên giao dịch chứng khoán cơ sở ngoài giờ diễn ra trong khoảng thời gian từ 16:00 – 20: 00 (EST).

Đối với các công ty môi giới chứng khoán thì thời gian giao dịch chứng khoán thường diễn ra trong khung thời gian giống với phiên giao dịch tại sở giao dịch.

Người tham gia có thể dễ dàng tra cứu phiên giao dịch từ nền tảng giao dịch ở các sàn môi giới. Ví dụ như MiTrade, chỉ cần nhấn vào sản phẩm chứng khoán mà bạn muốn mua bán, có thể xem thông tin phiên giao dịch theo giờ Việt Nam, ngay phía dưới biểu đồ giá: 

xem thông tin phiên giao dịch theo giờ Việt Nam

3. Quy mô các thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán phát triển nhanh chóng ở tất cả các quốc gia. Mỹ có nền kinh tế lớn nhất thế giới và cũng là nước chiếm tỷ trọng lớn nhất trong thị trường chứng khoán toàn cầu (55.9%). Hai vị trí tiếp theo là hai quốc gia ở Châu Á: Nhật Bản và Trung Quốc với tỷ trọng 7.4% và 5.4%. Tiếp theo là các quốc gia ở Châu Âu. Mặc dù thị trường chứng khoán được khai sinh ở đây nhưng lại sớm nhường vị trí đứng tiên phong cho các quốc gia khác. 

Thống kê thị phần thị trường chứng khoán các quốc gia trên thế giới 01/2021
Thống kê thị phần thị trường chứng khoán các quốc gia trên thế giới 01/2021 theo Statista

Với thị phần chiếm hơn một nửa thị trường chứng khoán toàn cầu, chứng khoán Mỹ luôn dành được sự quan tâm bởi tất cả các nhà đầu tư. Một sân chơi lớn với tiềm năng lợi nhuận cao cho những người tham gia.

Thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn còn rất nhỏ so với các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á nói riêng, và thị trường thế giới nói chung, khi mà chỉ thu hút được khoảng hơn 2% dân số tham gia đầu tư. 

Mình nghĩ nên bổ sung thêm nội dung về chứng khoán Việt Nam: 1~2 câu thì đủ rồi

4. Đặc điểm của thị trường chứng khoán

Các đặc điểm đặc trưng của thị trường chứng khoán bao gồm:

– Tính hợp pháp: Thị trường chứng khoán được công nhận và bảo vệ bởi khung pháp lý chặt chẽ của nhà nước. Các thông tin giao dịch công khai, minh bạch.

– Thị trường tài chính liên tục: Sau khi cổ phiếu được phát hành ở thị trường sơ cấp thì chúng có thể được mua/bán lại nhiều lần tại thị trường thứ cấp.

– Không có trung gian tài chính: Các tổ chức phát hành và nhà đầu tư trực tiếp tham gia thị trường và nắm giữ tài chính của mình. Các công ty môi giới chứng khoán chỉ đóng vai trò kết nối, giúp nhà đầu tư thực hiện giao dịch mà không trực tiếp nắm giữ tài chính của các bên tham gia.

– Thị trường cạnh tranh hoàn hảo: Không có sự áp đặt giá tại thị trường chứng khoán mà giá được hình thành theo quan hệ cung cầu giữa người mua và người bán. Tất cả mọi người đều có thể tham gia vào thị trường chứng khoán khi đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

– Tính thanh khoản: Các nhà đầu tư trên thị trường có thể dễ dàng và nhanh chóng chuyển đổi những cổ phiếu hay các loại chứng khoán nắm giữ sang tiền mặt thông qua giao dịch công khai trên thị trường.

5. Các bên tham gia thị trường chứng khoán

Các bên tham gia thị trường chứng khoán bao gồm: 

Các bên tham gia thị trường chứng khoán

Ủy Ban chứng khoán là cơ quan chính phủ có trách nhiệm giám sát và quản lý các hoạt động trong thị trường chứng khoán nhằm đảm bảo cho thị trường vận hành đúng chức năng và nhiệm vụ theo các quy định pháp lý.

Ngoài ra, các quốc gia còn có một trung tâm lưu ký chứng khoán (Central Securities Depository), một tổ chức chuyên môn để lưu giữ chứng khoán nhằm đảm bảo an toàn về các quyền sở hữu, chuyển giao trong quá trình giao dịch chứng khoán của người nắm giữ. Trung tâm này được quy định nghiêm ngặt bởi Chính phủ và thường có mối liên kết với các sở giao dịch chứng khoán quốc gia.

Để có thể hiểu được cách thức vận hành của thị trường chứng khoán, chúng ta cần hiểu về các yếu tố cấu thành nên thị trường này gồm thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp cùng các chủ thể tham gia:

Nội dungThị trường sơ cấpThị trường thứ cấp
Chức năngLà nơi mua bán các loại chứng khoán mới phát hành. Thị trường này giúp tăng quy mô vốn cho các tổ chức phát hành. Là nơi mua đi bán lại các chứng khoán đã được phát hành tại thị trường sơ cấp, giúp luân chuyển nguồn vốn đầu tư giữa những người tham gia thị trường.
Các bên tham gia+ Chính phủ+ Doanh nghiệp+ Quỹ đầu tư+ Sở giao dịch chứng khoán+ Công ty môi giới+ Nhà đầu tư
Sản phẩmCổ phiếu, trái phiếuCổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, hợp đồng tương lai, chỉ số…
Tần suất hoạt độngKhông liên tục, chỉ thực hiện giao dịch một lần khi các chủ thể phát hành chào bán các loại chứng khoán lần đầu ra công chúngHoạt động liên tục. Mua/bán nhiều lần giữa các nhà đầu tư.
Trung gianCác tổ chức bảo lãnh phát hành chứng khoán như công ty bảo hiểm, ngân hàng…Các công ty môi giới chứng khoán
GiáChủ thể phát hành bán các loại chứng khoán tại mức giá cố địnhGiá mua/bán thay đổi liên tục và được thiết lập bởi người tham gia thị trường
Quy địnhCác tổ chức phát hành cần tuân thủ rất nhiều các quy định pháp luật cũng như kiểm toán tài chính.Công ty môi giới và nhà đầu tư tuân thủ quy định của sở giao dịch và các cơ quan quản lý chính phủ.

Như vậy, những nhà đầu tư cá nhân như chúng ta đang hoạt động trong thị trường thứ cấp thông qua việc mở tài khoản tại các công ty môi giới.

6. Thị trường chứng khoán hoạt động như thế nào?

Nắm bắt được cách thức hoạt động của thị trường chứng khoán là một kiến thức cần có của người tham gia thị trường. Điều này giúp chúng ta hiểu được nguồn vốn giải ngân của mình đang đi đâu và sẽ đi như thế nào.

Phát hành chứng khoán lần đầu: Các công ty phát hành cổ phiếu/trái phiếu lần đầu (hoặc phát hành chứng khoán bổ sung) trên thị trường sơ cấp, các tổ chức đầu tư hay cá nhân đầu tư chuyên nghiệp sẽ mua với số lượng lớn tại mức giá chào bán cố định. Đây là cách thức các công ty phát hành huy động vốn cho hoạt động kinh doanh của mình.

Niêm yết cổ phiếu trên sở giao dịch: Khi các chứng khoán này được niêm yết trên thị trường thông qua sở giao dịch chứng khoán. Các tổ chức hay cá nhân đã mua chứng khoán ở thị trường sơ cấp sẽ bán lại trên thị trường thứ cấp.

Giao dịch mua bán trên thị trường thứ cấp: Sau khi chứng khoán được chào bán đại trà trên thị trường thứ cấp, tất cả các nhà đầu tư có tài khoản chứng khoán mở tại các công ty môi giới sẽ có thể mua bán tự do trong khả năng nguồn vốn của mình. Lúc này, giá của cổ phiếu được xác định theo quy luật cung-cầu thị trường.

Để có thể kiếm lợi nhuận từ thị trường chứng khoán, ngoài việc nắm bắt được cách thức vận hành của nó, chúng ta còn phải hiểu được các yếu tố tác động đến cung cầu của chứng khoán. Ngoài ra, có khả năng phân tích, dự đoán xu hướng giá để mở vị thế giao dịch đúng điểm. Trải nghiệm thực tế bằng cách trực tiếp trở thành một nhà đầu tư sẽ cho bạn những hiểu biết sâu sắc nhất những điều này.

7. Lịch sử phát triển của chứng khoán

Thị trường chứng khoán sơ khai đã ra đời cách đây hơn 500 và bắt đầu ở Châu Âu với hình thức giao dịch trực tiếp giữa tổ chức phát hành chứng khoán với nhà đầu tư. Sở giao dịch chứng khoán đầu tiên trên thế giới được khánh thành vào năm 1611 ở Amsterdam, thủ đô của Hà Lan. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Mỹ mới là người khổng lồ sau cùng trong thị trường này.

Chứng khoán Mỹ đánh dấu sự ra đời vào năm 1792 (cách đây 229 năm) với sự thành lập của sở giao dịch chứng khoán New York (NYSE). NYSE cũng trở thành sở giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới hiện nay. Năm 1971, sở giao dịch chứng Mỹ NASDAQ được thành lập ở New York và giữ vị trí lớn thứ hai thế giới. Thị trường chứng khoán Mỹ cũng là cái nôi của những nhà đầu tư huyền thoại như Benjamin Graham, Warren Buffett, Philip Fisher

Tại Việt Nam, thị trường chứng khoán được hình thành bởi sự thành lập của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vào tháng 11/1996. Hai năm sau đó, Trung tâm giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) được thành lập và đi vào hoạt động vào tháng 7/2000 với hai mã cổ phiếu REE và SAM. Năm 2005, sở giao dịch chứng khoán thứ hai được thành lập mang tên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX).

Với quá trình phát triển lâu dài của thị trường chứng khoán, thì chúng ta có nên tham gia đầu tư hay không và khi nào nên đầu tư? Phần tiếp theo mình sẽ giải đáp câu hỏi này. 

8. Năm 2021 có nên đầu tư chứng khoán

Những người mới bắt đầu tìm hiểu thị trường chứng khoán, họ luôn băn khoăn về thời điểm nào là tốt nhất cho việc bắt đầu. Tuy nhiên, khi đã bắt tay vào việc mua/bán, những nhà đầu tư sẽ nhận ra rằng cơ hội luôn luôn sẵn có. Câu hỏi đặt ra sẽ không còn là việc nên bắt đầu khi nào mà là việc đầu tư theo hình thức nào: chứng khoán cơ sở hay chứng khoán phái sinh. 

Đầu tư vào mã cổ phiếu nào như cổ phiếu ngành công nghệ hay cổ phiếu ngành tiêu dùng…

Với chứng khoán cơ sở, việc đầu tư vào thời điểm diễn ra các khủng hoảng kinh tế như năm 2020, có thể sẽ khiến nhiều người e ngại. Nhưng thực tế cho thấy điều người lại, trong năm 2020, cổ phiếu Tesla tăng trưởng gần 700%, cổ phiếu Apple tăng khoảng 81%.

Với chứng khoán phái sinh, nhà đầu tư có thể kiếm lợi nhuận cả hai chiều, câu chuyện sẽ là việc phân tích xu hướng giá của cổ phiếu hay chỉ số tại thời điểm mở vị thế giao dịch.  

Qua những phân tích trên đây, mình hy vọng mọi người sẽ có giải đáp cho câu hỏi năm 2021 có nên đầu tư chứng khoán hay không. Có lẽ câu hỏi nên là “Nếu không phải bây giờ thì bao giờ?”

XEM THÊM:

👉Hướng dẫn cách mở tài khoản chứng khoán online trên 10 công ty chứng khoán hàng đầu Việt Nam

👉Cách chơi chứng khoán trên điện thoại 2021: Top 10 APP chứng khoán và phần mềm chứng khoán để theo dõi và mua bán chứng khoán

9. Bảng thuật ngữ chứng khoán

Để dễ dàng hiểu các tài liệu về hay các kiến thức liên quan đến thị trường chứng khoán, dưới đây mình sẽ liệt kê chi tiết các thuật ngữ chứng khoán thông dụng nhất:

Thuật ngữChú giải
Cổ phầnVốn điều lệ của công ty được chia làm nhiều phần bằng nhau và mỗi phần này được gọi là một cổ phần.
Cổ phiếuMột loại chứng nhận/chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu cổ phần của người nằm giữ đối với một phần vốn của công ty phát hành.
Cổ phiếu phổ thôngXác định quyền lợi và nghĩa vụ của người nắm giữ đối với các hoạt động quản lý và điều hành công ty.
Cổ phiếu ưu đãi (ưu đãi cổ tức, ưu đãi biểu quyết, ưu đãi hoàn lại)Xác định các quyền lợi ưu đãi về việc nhận cổ tức, biểu quyết ở công ty phát hành hay được hoàn lại phần vốn đã góp và công ty.
Cổ đôngNgười nắm giữ cổ phiếu của công ty
Cổ tứcKhoản lợi nhuận được chia cho cổ đông từ công ty phát hành (gồm cổ tức chia bằng tiền mặt hoặc cổ tức chia bằng cổ phiếu)
Trái phiếuChứng nhận nợ của người phát hành phải trả cho người sở hữu với những quy định cụ thể về giá trị và thời gian. Tổ chức phát hành có thể là doanh nghiệp hoặc tổ chức tài chính nhà nước.
Chứng chỉ quỹMột loại chứng khoán nhằm xác nhận quyền sở hữu của người nắm giữ đối với một phần vốn của một quỹ đại chúng.
Chỉ sốGiá trị của một nhóm cổ phiếu cụ thể nhằm đo lường sức khỏe tài chính của nhóm ngành nghề hoặc cả thị trường.   
Lưu ký chứng khoánHoạt động nhận ký gửi, lưu giữ, bảo quản, chuyển giao chứng khoán cho khách hàng nhằm đảm bảo các quyền sở hữu chứng khoán.
Bán khốngHoạt động kiếm lợi nhuận dựa vào việc mở vị thế bán một loại chứng khoán trong xu hướng giảm giá sau đó đóng vị thế bằng lệnh mua để hưởng phần chênh lệch giá.
Ký quỹ (Margin)Công cụ đòn bẩy tài chính từ các sàn môi giới, cho phép nhà đầu tư vay tiền theo tỷ lệ ký quỹ quy định, nhằm giúp nhà đầu tư có khả năng giảm lượng vốn đầu tư ban đầu và khuếch đại lợi nhuận đầu tư cũng như rủi ro(nếu có).

10. Kết luận

Qua bài viết này, hy vọng bạn đọc đã có một cái nhìn tổng quan về thị trường chứng khoán và cách thức vận hành của nó. Thị trường chứng khoán có một lịch sử lâu đời và đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của các quốc gia cũng như thế giới. Một nơi tạo ra sân chơi công bằng và có lợi cho người tham gia.

Để tạo ra nguồn thu nhập từ thị trường chứng khoán hãy bắt tay vào việc đầu tư ngay hôm nay. Cách nhanh nhất để hiểu rõ một vấn đề chính là học đi đôi với hành. Hãy tiếp tục trau dồi kiến thức và áp dụng nó vào quá trình đầu tư của bạn để kiếm lời từ nguồn vốn của mình. Bạn vẫn chưa tự tin? 

Hãy giao dịch thử với tài khoản Demo của MiTrade với 50.000 USD tiền ảo cùng các chỉ số chứng khoán quốc tế và cổ phiếu tăng trưởng của Mỹ. 

XEM THÊM:
💟 Top 8 sàn chứng khoán ảo để học cách chơi chứng khoán ảo online và kiếm tiền thật

💟 Học chơi chứng khoán miễn phí? 13 cách học đầu tư chứng khoán và tìm hiểu về chứng khoán cho người mới bắt đầu

💟 Hướng dẫn cách mở tài khoản chứng khoán online trên 10 công ty chứng khoán hàng đầu Việt Nam

💟 So sánh các phí giao dịch chứng khoán với biểu phí giao dịch chứng khoán của các môi giới chứng khoán

💟 Cách chơi chứng khoán trên điện thoại 2021: Top 10 APP chứng khoán và phần mềm chứng khoán để theo dõi và mua bán chứng khoán